4 thiết bị đặc biệt trên MH370 gây nghi vấn sau vụ mất tích: Giới điều tra rà soát 173 vụ tai nạn

4 thiết bị đặc biệt trên MH370 và chi tiết bất thường sau vụ mất tích

Hơn 12 năm sau khi chuyến bay MH370 của Malaysia Airlines biến mất cùng 239 người, một chi tiết trong báo cáo điều tra vẫn thu hút sự chú ý. Chiếc Boeing 777 được trang bị tới 4 thiết bị phát tín hiệu định vị khẩn cấp, nhưng không có tín hiệu nào từ những thiết bị này được các cơ quan tìm kiếm ghi nhận.

Theo báo cáo điều tra an toàn do Bộ Giao thông Malaysia công bố năm 2018, các thiết bị nói trên được gọi là Emergency Locator Transmitter (ELT), có nhiệm vụ phát tín hiệu cấp cứu để hỗ trợ xác định vị trí máy bay khi xảy ra tai nạn. Điều đáng chú ý là cả 4 thiết bị ELT trên MH370 đều có pin còn trong thời hạn sử dụng tại thời điểm máy bay mất tích ngày 8/3/2014.

Trong đó, một thiết bị được lắp cố định phía trên trần khoang hành khách ở phần đuôi máy bay. Thiết bị có khả năng tự động kích hoạt khi xảy ra va chạm đủ mạnh, đồng thời tổ lái cũng có thể chủ động bật từ buồng lái. Thiết bị thứ hai thuộc loại di động, được bố trí trong khoang hành khách phía trước. Khi cần thiết, thành viên tổ bay có thể lấy thiết bị ra và kích hoạt bằng tay.

Hai thiết bị còn lại được tích hợp trong các cụm máng trượt thoát hiểm kiêm bè cứu sinh, đặt tại cửa số 1 bên trái và cửa số 4 bên phải máy bay. Khác với thiết bị cố định, hai bộ phát tín hiệu này chỉ sẵn sàng hoạt động khi bè cứu sinh được triển khai và bơm phồng. Sau đó, thiết bị có thể tự động phát tín hiệu khi cảm biến tiếp xúc với nước.

Theo hồ sơ kỹ thuật, pin của thiết bị cố định và thiết bị di động đều có hạn sử dụng đến tháng 11/2014. Hai thiết bị gắn trên bè cứu sinh lần lượt có hạn đến tháng 8/2016 và tháng 5/2017. Như vậy, tại thời điểm MH370 mất tích, cả 4 thiết bị đều chưa hết hạn pin.

Tuy nhiên, các cơ quan tìm kiếm cứu nạn cũng như những máy bay khác đều không báo cáo nhận được tín hiệu định vị khẩn cấp từ chiếc Boeing 777 này. Chi tiết trên đặt ra câu hỏi về khả năng hoạt động của các thiết bị phát tín hiệu trong những tình huống tai nạn đặc biệt, nhất là khi máy bay rơi xuống vùng biển sâu.

Để đánh giá vấn đề, nhóm điều tra đã sử dụng dữ liệu tai nạn hàng không được Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO) tổng hợp trong nhiều thập kỷ.

Vì sao 4 thiết bị trên MH370 không phát tín hiệu? Dữ liệu 173 vụ tai nạn hé lộ điều đáng chú ý

Một trong những chi tiết đáng chú ý nhất xuất hiện tại mục 2.4.2 của báo cáo điều tra MH370. Theo tài liệu, việc rà soát hồ sơ tai nạn hàng không của ICAO trong khoảng 30 năm cho thấy có 173 vụ tai nạn liên quan đến những máy bay được trang bị thiết bị phát tín hiệu định vị khẩn cấp. Tuy nhiên, chỉ 39 trường hợp ghi nhận thiết bị ELT kích hoạt hiệu quả.

Nếu so với toàn bộ 173 vụ tai nạn, con số này tương đương khoảng 22,5%. Kết quả cho thấy sự hiện diện của thiết bị định vị khẩn cấp trên máy bay không bảo đảm lực lượng cứu hộ sẽ nhận được tín hiệu khi xảy ra sự cố.

Báo cáo giải thích rằng các thiết bị ELT truyền thống được thiết kế để hoạt động trên đất liền hoặc khi nổi trên mặt nước. Nếu máy bay chìm xuống biển, tín hiệu vô tuyến từ thiết bị có thể không truyền được lên phương tiện tìm kiếm hoặc vệ tinh. Ngoài ra, lực va chạm mạnh có thể khiến thiết bị bị hư hỏng, ăng-ten bị gãy hoặc dây kết nối bị đứt. Trong một số trường hợp, ngay cả khi bộ phát vẫn hoạt động, những mảnh vỡ xung quanh cũng có thể cản trở quá trình truyền tín hiệu.

Đối với hai thiết bị gắn trên bè cứu sinh của MH370, việc phát tín hiệu còn phụ thuộc vào điều kiện triển khai bè. Những thiết bị này không tự động kích hoạt chỉ vì máy bay chịu lực va chạm mạnh. Đáng chú ý, tín hiệu từ hai thiết bị trên bè cứu sinh sử dụng tần số 121,5 MHz và 243 MHz, có thể được các phương tiện trên không, trên biển hoặc dưới mặt đất tiếp nhận trong điều kiện phù hợp, nhưng không được thiết kế để gửi tín hiệu trực tiếp qua vệ tinh.

Các nhà điều tra cũng đề cập tới trường hợp chuyến bay AF447 của Air France rơi xuống Đại Tây Dương năm 2009, khi những hạn chế trong việc phát hiện tín hiệu khẩn cấp tại môi trường biển sâu trở thành vấn đề đáng quan tâm. Tuy nhiên, việc MH370 không để lại tín hiệu ELT được ghi nhận không chứng minh cả 4 thiết bị trên máy bay đều bị hỏng. Nguyên nhân cụ thể vẫn chưa thể xác định khi xác máy bay chưa được tìm thấy.

Sau vụ mất tích, những hạn chế của hệ thống định vị khẩn cấp tiếp tục được ngành hàng không quốc tế nghiên cứu. Một trong những giải pháp được đề cập trong báo cáo là thiết bị ghi dữ liệu chuyến bay có khả năng tự tách khỏi máy bay trong tình huống tai nạn và nổi trên mặt nước, giúp tăng cơ hội tìm kiếm, thu hồi dữ liệu.

Đến năm 2026, nỗ lực tìm kiếm MH370 tiếp tục ghi nhận diễn biến mới. Ngày 29/6/2026, Bộ trưởng Giao thông Malaysia Anthony Loke Siew Fook thông báo chính phủ nước này đã đồng ý gia hạn hợp đồng tìm kiếm với công ty Ocean Infinity thêm 12 tháng, từ ngày 1/7/2026 đến ngày 30/6/2027. Quyết định được đưa ra sau khi các hoạt động tìm kiếm trước đó chưa xác định được vị trí xác máy bay.

Theo thông báo, khoảng 7.428,54 km² đáy biển phía nam Ấn Độ Dương vẫn cần được khảo sát. Ocean Infinity dự kiến tái triển khai các phương tiện tìm kiếm trong khoảng tháng 11/2026 đến tháng 4/2027, khi điều kiện thời tiết và biển thuận lợi hơn. Thỏa thuận tiếp tục áp dụng nguyên tắc không tìm thấy thì không trả phí. Theo đó, Ocean Infinity chỉ được nhận khoản thanh toán 70 triệu USD nếu tìm thấy xác máy bay theo các điều kiện của hợp đồng.

Chuyến bay MH370 mất tích ngày 8/3/2014 trên hành trình từ Kuala Lumpur đến Bắc Kinh, chở 227 hành khách và 12 thành viên phi hành đoàn. Dù nhiều mảnh vỡ được tìm thấy tại các khu vực ven Ấn Độ Dương trong những năm sau đó, nguyên nhân vụ mất tích vẫn chưa được làm sáng tỏ.

Việc không nhận được tín hiệu từ 4 thiết bị định vị khẩn cấp là một trong những chi tiết được hồ sơ điều tra ghi nhận. Tuy nhiên, các thiết bị này không bị xác định là nguyên nhân khiến MH370 mất tích. Những dữ liệu từ cuộc tìm kiếm trong tương lai có thể giúp giới chuyên môn hiểu rõ hơn về điều đã xảy ra với chiếc máy bay.

Theo Bộ Giao thông Malaysia, ATSB, Reuters, Bernama