Bitcoin không phải là vàng số: Khi ‘hầm trú ẩn’ bị nhầm với ‘sòng bạc’ công nghệ

Trong nhiều năm qua, giới mộ điệu tiền số đã ra sức xây dựng hình ảnh Bitcoin như một phiên bản "Vàng 2.0", một loại tài sản trú ẩn an toàn, phi tập trung và chống lạm phát.

Thế nhưng, thực tế diễn biến thị trường trong những tháng vừa qua đã tạt một gáo nước lạnh vào niềm tin này. Khi những xung đột địa chính trị bùng nổ, khi bóng ma chiến tranh thương mại Mỹ-EU trở lại, giá vàng liên tục phá đỉnh thì thị trường tiền số lại đi xuống.

Vàng lên đỉnh, Bitcoin rớt thảm

Số liệu thực tế từ thị trường đang vẽ nên một kịch bản trái ngược hoàn toàn với lý thuyết "vàng số". Tính đến tháng 1/2026, giá vàng tương lai đã thiết lập cột mốc lịch sử mới tại 4.845 USD/ounce. Kim loại quý này đã tăng khoảng 9% kể từ đầu năm trong bối cảnh các lệnh áp thuế 10% đối với hàng hóa EU từ chính quyền Mỹ gây rúng động toàn cầu.

Theo dự báo từ J.P. Morgan, giá vàng có thể sớm chạm ngưỡng 5.000 USD/ounce vào cuối năm nay khi căng thẳng địa chính trị gia tăng.

Ngược lại, đồng Bitcoin vốn được kỳ vọng sẽ hưởng lợi từ sự bất ổn lại bốc hơi gần 3.500 USD chỉ trong vài giờ giao dịch, rơi từ mức 95.450 USD xuống dưới ngưỡng 92.000 USD. Đặc biệt, làn sóng thanh lý các vị thế mua (long) trên thị trường phái sinh lên tới hơn 860 triệu USD trong 24 giờ cho thấy một sự thật phũ phàng: Bitcoin đang vận động như một cổ phiếu công nghệ mang tính đầu cơ cao hơn là một tài sản lưu trữ giá trị bền vững.

Lý do khiến Bitcoin chưa thể là vàng số nằm ở sự khác biệt về bản chất vận động. Vàng từ lâu đã được công nhận là tài sản trú ẩn. Khi rủi ro tăng cao, nhà đầu tư bán các tài sản rủi ro (cổ phiếu, tiền số) để mua vàng, tạo nên mối tương quan nghịch biến với tâm lý sợ hãi.

Ngược lại, Bitcoin hiện nay có mối tương quan rất chặt chẽ với các chỉ số chứng khoán công nghệ như Nasdaq. Việc hàng loạt doanh nghiệp công nghệ mua vào Bitcoin cùng các loại tiền số khác, học tập theo chiến lược của Stratergy đã khiến các nhà phân tích lo ngại về một bong bóng thị trường.

Điều này có nghĩa là khi thị trường hoảng loạn hoặc thanh khoản bị thắt chặt, Bitcoin là một trong những tài sản đầu tiên bị đem ra bán tháo để bảo toàn vốn hoặc bù đắp ký quỹ.

Theo ông Andri Fauzan Adziima, Trưởng nhóm nghiên cứu tại Bitrue: "Bitcoin hiện vận động giống một cổ phiếu công nghệ hơn là tài sản trú ẩn. Mức độ nhạy cảm của nó trước các cú sốc kinh tế lớn là minh chứng rõ nhất cho điều này".

Luận điểm chính của những người ủng hộ Bitcoin là nguồn cung giới hạn 21 triệu đồng. Tuy nhiên, vàng không chỉ quý vì hiếm. Vàng có giá trị nội tại từ ứng dụng công nghiệp, trang sức và quan trọng nhất là "niềm tin lịch sử" kéo dài hàng nghìn năm của các ngân hàng trung ương toàn cầu.

Bitcoin có tính khan hiếm toán học, nhưng lại thiếu đi tính ổn định về tâm lý. Độ biến động (volatility) của Bitcoin hiện cao gấp khoảng 4 lần so với vàng. Một tài sản có thể bốc hơi 10-20% giá trị chỉ sau một đêm vì một dòng trạng thái trên mạng xã hội hoặc một quyết định điều hành từ Mỹ khó có thể được coi là "hầm trú ẩn an toàn".

Ngoài ra, Bitcoin còn đối mặt với những mối đe dọa hiện hữu mà vàng không có: rủi ro về điện toán lượng tử (có thể phá vỡ các mã khóa riêng tư) và rủi ro quy định từ các chính phủ.

Dữ liệu mới nhất cho thấy các Ngân hàng Trung ương vẫn đang tiếp tục tích lũy vàng với tốc độ kỷ lục, trong đó Mỹ nắm giữ tới 81% tổng dự trữ ngoại hối bằng vàng. Ngược lại, dù một số tổ chức như Deutsche Bank nhận định Bitcoin có thể trở thành "viên đá tảng hiện đại" của an ninh tài chính vào cuối thập kỷ này, nhưng ở thời điểm hiện tại, nó vẫn bị các tổ chức lớn như ECB (Ngân hàng Trung ương Châu Âu) xem là tài sản thiếu tính lỏng và tiềm ẩn rủi ro pháp lý cao.

Một báo cáo từ Bullion Exchanges chỉ ra rằng điểm khác biệt lớn nhất giữa vàng và Bitcoin trong năm 2026 nằm ở đối tượng sở hữu. Trong khi vàng được nắm giữ bởi các ngân hàng trung ương, quỹ chủ quyền và các tổ chức nắm giữ dài hạn để đa dạng hóa dự trữ; thì Bitcoin vẫn chủ yếu bị chi phối bởi các nhà đầu cơ và các quỹ ETF mới gia nhập thị trường.

Mặc dù Bitcoin có tiềm năng tăng trưởng khổng lồ (với các dự báo lên tới 250.000 USD vào cuối năm 2026), nhưng sự tăng trưởng này dựa trên kỳ vọng về lợi nhuận hơn là khả năng phòng vệ. "Một tài sản có thể bốc hơi 10-20% giá trị chỉ sau một đêm vì một quyết định điều hành từ Mỹ khó có thể được coi là hầm trú ẩn", bài báo nhấn mạnh.

Bà Aoifinn Devitt, cố vấn đầu tư tại Moneta Group LLC, nhận định rằng mặc dù Bitcoin có những đặc điểm riêng biệt và có thể hoạt động độc lập trong tương lai, nhưng hiện tại nó vẫn được xếp vào nhóm "Risk-on asset" (tài sản rủi ro).

Trong khi vàng thu hút sự tham gia đa dạng từ ngân hàng trung ương đến các quỹ chủ quyền, Bitcoin vẫn chủ yếu bị chi phối bởi dòng tiền đầu cơ và các nhà đầu tư tổ chức đang thử nghiệm danh mục.

Cuộc đối đầu này không chỉ là về giá cả, mà là về sự trưởng thành của một loại tài sản. Cho đến khi Bitcoin chứng minh được khả năng đứng vững trong những cơn bão địa chính trị mà không cần dựa hơi vào dòng tiền rẻ từ Fed, danh hiệu "vàng số" có lẽ vẫn chỉ là một chiến dịch marketing hoàn hảo hơn là một thực tế tài chính.

*Nguồn: BI, Fortune