Israel tuyên bố cuộc chiến với Iran mới được nửa chặng; G7 sẵn sàng hành động vì năng lượng

“Kính gửi công dân Israel, chúng ta đang ở điểm giữa chặng đường, nhưng hướng đi đã rõ ràng. Khoảng một tuần nữa, vào Lễ Vượt Qua, Lễ hội Tự do, chúng ta sẽ tiếp tục chiến đấu vì tự do và tương lai của mình”, Tham mưu trưởng quân đội Israel - Trung tướng Eyal Zamir phát biểu ngày 21/3.

Một trong những chuyên gia hàng đầu của Israel về Iran nhận định, cuộc tấn công bằng tên lửa của Iran vào thành phố Dimona ở miền nam Israel cho thấy Tehran vẫn duy trì “khả năng chỉ huy và kiểm soát hiệu quả”.

Ông Danny Citrinowicz - nghiên cứu viên cao cấp về Iran tại Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia của Israel, cho biết vụ tấn công Dimona tối 21/3 vào gần cơ sở hạt nhân của Israel là một phần của mô hình quản lý leo thang.

“Cuộc tấn công của Iran vào Dimona và nhà máy lọc dầu Haifa sau khi tấn công mỏ khí đốt South Pars cho thấy mô hình rõ ràng và nhất quán: leo thang được kiểm soát thông qua các tín hiệu có chủ đích”, ông Citrinowicz viết trên mạng xã hội.

Ông cho rằng quyết định tấn công Dimona thể hiện “khả năng chỉ huy và kiểm soát hiệu quả, với định hướng chiến lược được chuyển hóa thành việc triển khai tác chiến chính xác ở cấp độ chiến thuật”.

Israel nhiều lần tuyên bố đang phá vỡ hệ thống chỉ huy và kiểm soát của Iran bằng cách tiêu diệt các lãnh đạo của nước này, khiến quân đội khó có thể hoạt động một cách nhất quán. Tuy nhiên, Citrinowicz nhận định: “Đây không phải là sự trả đũa ngẫu nhiên. Đây là sự răn đe có cấu trúc, được thiết kế để định hình hành vi và áp đặt cái giá phải trả”.

Theo bản tin của đài truyền hình quốc gia Iran, cuộc tấn công vào Dimona là để đáp trả cuộc tấn công phối hợp của Mỹ - Israel vào cơ sở hạt nhân Natanz, hành động mà Nga lên án là vi phạm luật pháp quốc tế.

Quân đội Israel khẳng định họ không thực hiện vụ tấn công vào Natanz - cơ sở làm giàu uranium chính của Iran. Nơi này đã bị tấn công trong tuần đầu tiên của cuộc chiến, làm hư hại một số tòa nhà. Hãng thông tấn Mizan của Iran cho biết, cuộc không kích vào cơ sở này ngày 21/3 không gây rò rỉ phóng xạ.

Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho biết trong một bài đăng trên mạng xã hội rằng Iran đã thông báo cho họ về cuộc tấn công.

G7 sẵn sàng hành động

Các ngoại trưởng của G7 vừa cho biết họ sẵn sàng thực hiện biện pháp cần thiết nhằm hỗ trợ nguồn cung năng lượng toàn cầu, đồng thời tái khẳng định tầm quan trọng của việc bảo vệ các tuyến hàng hải, bao gồm eo biển Hormuz.

“Chúng tôi… bày tỏ sự ủng hộ đối với các đối tác trong khu vực trước những cuộc tấn công vô cớ của Cộng hòa Hồi giáo Iran và các lực lượng ủy nhiệm của nước này”, các ngoại trưởng của Canada, Pháp, Đức, Ý, Nhật Bản, Anh, Mỹ và Liên minh châu Âu cho biết trong tuyên bố đưa ra ngày 21/3.

“Chúng tôi lên án mạnh mẽ nhất những cuộc tấn công liều lĩnh nhằm vào dân thường và cơ sở hạ tầng dân sự, bao gồm cơ sở hạ tầng năng lượng”, tuyên bố nói

Giá xăng đã tăng vọt kể từ khi chiến sự bắt đầu, phần lớn do giao thông qua eo biển Hormuz bị tắc nghẽn.

Giá xăng trung bình ở Mỹ đã lên 3,91 USD/gallon hôm 20/3, tăng 93 cent so với ngày 28/2, khi xung đột bắt đầu. Một hộ gia đình có 2 ô tô ở Mỹ hiện phải chi thêm trung bình từ 20-40 USD mỗi tuần để mua xăng so với trước khi xảy ra xung đột.

Giá khí đốt tự nhiên tại châu Âu tăng tới 35% trong tuần này, sau khi Israel tấn công mỏ khí đốt lớn nhất của Iran và Iran đáp trả bằng cách tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng của các nước láng giềng. Liên minh châu Âu kêu gọi các thành viên giảm mục tiêu dự trữ khí đốt và bổ sung dự trữ dần dần, Financial Times đưa tin.

Thiếu nghiêm trọng khí đốt để nấu ăn, Ấn Độ là 1 trong số ít quốc gia thuyết phục được Iran cho phép tàu của họ đi qua eo biển Hormuz, với 2 tàu chở khí hóa lỏng rời đi trong tuần trước và 2 tàu khác chuẩn bị đi qua. Thủ tướng Narendra Modi có cuộc điện đàm với Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian trong ngày 21/3.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi vừa nói với hãng thông tấn Kyodo rằng Tehran sẵn sàng cho phép các tàu liên quan đến Nhật Bản đi qua eo biển, nơi vận chuyển khoảng 90% lượng dầu nhập khẩu của Nhật Bản.

Cuộc tấn công của Iran vào cơ sở xuất khẩu khí đốt tự nhiên của Qatar trong tuần này đe dọa không chỉ gây gián đoạn thị trường năng lượng thế giới mà cả chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu, bởi vì khí heli mà nhà máy này sản xuất có vai trò rất quan trọng đối với nhiều ngành công nghiệp tiên tiến.

Khí heli là sản phẩm phụ của quá trình sản xuất khí đốt tự nhiên, trở thành nguyên liệu đầu vào quan trọng trong sản xuất chip, tên lửa vũ trụ và chẩn đoán hình ảnh y tế.

Theo Cục Khảo sát Địa chất Mỹ, Qatar cung cấp 1/3 lượng khí heli cho thế giới. Nước này đã phải ngừng sản xuất ngay sau khi chiến tranh nổ ra 3 tuần trước. Sau nhiều cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran vào Ras Laffan - nhà máy khí hóa lỏng lớn nhất thế giới, công ty QatarGas đã báo cáo thiệt hại lớn, cần nhiều năm để sửa chữa và làm giảm 14% lượng khí heli xuất khẩu hằng năm.

Trong khi đó, Phát ngôn viên Bộ Dầu mỏ Iran Saman Ghodousi vừa phát biểu với truyền thông nhà nước Iran rằng thông báo của Mỹ về việc dỡ bỏ trừng phạt dầu thô của Iran đang mắc kẹt trên biển chỉ là cách “thao túng thị trường”, vì hiện không có loại dầu nào như vậy.

“Hiện tại, Iran về cơ bản không còn dầu thô trên biển hoặc bất kỳ lượng dầu dư thừa nào có sẵn để cung cấp cho các thị trường quốc tế khác, và những phát biểu của Bộ trưởng Tài chính Mỹ chỉ nhằm mục đích trấn an người mua và quản lý thị trường về mặt tâm lý”, ông Saman Ghodousi khẳng định.