Không sao chép hay phụ thuộc nước ngoài, Việt Nam tạo kỳ tích ngay lần đầu tự xây hầm xuyên núi, giúp rút ngắn thời gian di chuyển qua cung đèo hiểm trở

Hầm Đèo Cả được khởi công vào năm 2012 và đưa vào khai thác từ tháng 8/2017, kết nối hai tỉnh Đắk Lắk và Khánh Hòa, do Tập đoàn Đèo Cả là chủ đầu tư và là nhà thầu thi công chính. Không chỉ được biết đến là hầm đường bộ dài thứ 2 trên trục Bắc - Nam (dài hơn 4,12km), đây còn là công trình hầm đầu tiên do chính kỹ sư người Việt Nam thực hiện, tạo kỳ tích về năng lực làm chủ công nghệ thi công trong nước.

Ngày 16/5, Tập đoàn Đèo Cả cho biết, bước sang năm thứ 9 khai thác, hầm đã ghi nhận hơn 21 triệu lượt phương tiện lưu thông an toàn. Trong 4 tháng đầu năm, lưu lượng phương tiện đi qua đạt bình quân 10.964 xe/ngày đêm, cao hơn trung bình năm 2025 là 8.908 xe/ngày đêm.

Bên cạnh đó, mức tăng trưởng lưu lượng tính từ năm 2022 đến nay đạt trung bình khoảng 9%/năm và lượng xe đi qua đèo Cả giảm dần từ 22% xuống còn 4% như hiện nay.

Đáng chú ý, từ ngày 30/4, các tuyến cao tốc Quảng Ngãi - Hoài Nhơn, Hoài Nhơn - Quy Nhơn, Quy Nhơn - Chí Thạnh và Chí Thạnh - Vân Phong đã chính thức thông xe, giúp lưu lượng xe qua hầm Đèo Cả tăng khoảng 7,3%.

Trước khi có hầm Đèo Cả, việc di chuyển qua cung đèo Cả rất khó khăn, vì đây là cung đèo lớn và hiểm trở bậc nhất cả nước, với độ cao 333m và chiều dài 12km. Tuy nhiên, đây là con đường độc đạo mà người dân buộc phải đi qua nếu muốn tới Khánh Hòa từ Phú Yên cũ (nay là Đắk Lắk) và ngược lại. Ngoài ra, với mong muốn phát triển kinh tế của địa phương, việc xây dựng hầm đường bộ qua Đèo Cả đã sớm được lãnh đạo tỉnh nhen nhóm.

Vào năm 2005, Việt Nam đã khánh thành hầm Hải Vân dài hơn 6,28km, là công trình hầm xuyên núi dài nhất Đông Nam Á. Công trình được sử dụng vốn vay, thiết kế từ Nhật Bản, do các nhà thầu nước ngoài đứng đầu liên danh.

Đến dự án hầm Đèo Cả, vượt qua sự nghi ngờ ban đầu từ người dân, công trình đã khánh thành bằng chính năng lực của người Việt, khi lần đầu tiên, toàn bộ các khâu từ khảo sát, thiết kế, thi công và nguồn vốn đều do doanh nghiệp trong nước đảm trách đối với một dự án hầm đường bộ xuyên núi.

Theo Tập đoàn Đèo Cả, hầm đường bộ Hải Vân thời điểm đó đã trở thành một “biểu tượng” chinh phục các ngọn đèo trên Quốc lộ 1A của Việt Nam. Vì vậy, nếu người Việt có thể tự làm được hầm đường bộ Đèo Cả theo cách thức và thiết kế tương tự hầm Hải Vân đã là một bước tiến.

Tuy nhiên, nếu theo cách đó, hầm Đèo Cả sẽ chỉ có một ống hầm chính, vận hành giao thông theo hai chiều và một hầm thoát hiểm. Đường ống thứ hai sẽ được làm sau, ước tính vào khoảng 10-20 năm tuỳ thuộc khi nào lưu lượng phương tiện đạt tới 20.000 xe/ngày.

Nhưng những người làm hầm Đèo Cả thể hiện tư duy “khác biệt”. Họ không nhìn hầm Hải Vân như một biểu tượng để “sao chép”, mà coi là đối tượng để nghiên cứu, thông qua áp dụng ưu điểm và khắc phục nhược điểm của phương án.

Theo nghiên cứu của đơn vị thực hiện, hầm Hải Vân vì sử dụng một ống hầm cho hai làn xe lưu thông nên tốc độ tối đa chỉ đạt tới 70km/h, chưa phù hợp với tốc độ đòi hỏi phải cao hơn theo quy hoạch chung của hệ thống đường cao tốc Bắc - Nam. Ngoài ra, phương án lưu thông hai chiều cũng khiến cho chi phí vận hành cực kỳ tốn kém, bao gồm điện năng và bảo trì hệ thống thiết bị.

Vì vậy, các đơn vị “chốt” phương án thiết kế hầm đường bộ Đèo Cả là hai ống hầm song song, mỗi ống hầm lưu thông xe theo một chiều, được thiết kế theo tiêu chuẩn đường cao tốc TCVN 5729-1997. Theo Tập đoàn Đèo Cả, hai ống hầm được thiết kế chạy song song với khoảng cách hai trục hầm là 30m. Hệ thống đường dẫn của dự án có chiều dài là 8,6km.

Nhờ thiết kế 2 ống hầm, tốc độ lưu thông của hầm Đèo Cả được thiết kế cao hơn so với hầm Hải Vân, là 80km/hso với Hầm Hải Vân chỉ đạt 70km/h. Xét về tổng thể thiết kế và công nghệ, Hầm đường bộ Đèo Cả hiện đại vượt lên trên hầm đường bộ Hải Vân.

Từ khi hoàn thành, hầm Đèo Cả đã giúp rút ngắn thời gian đi qua đèo Cả từ 60 phút xuống còn 10 phút, xóa bỏ các điểm đen nguy hiểm và giảm thiểu tai nạn giao thông. Bên cạnh đó, công trình cũng góp phần tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội của khu vực miền Trung.